Veel mensen maken zich zorgen over hun financiële situatie na pensionering. Uit onderzoek blijkt dat zelfs 21% van de gepensioneerden zich zorgen maakt over hun financiën, en 28% moeite heeft om rond te komen. Als je je zorgen maakt over je pensioen, sta je dus niet alleen. Maar wat kun je doen om deze zorgen te verminderen? In dit artikel geven we praktische tips voor het omgaan met financiële zorgen rondom pensioen.

Herken je zorgen en neem ze serieus

Zorgen over geld kunnen een grote impact hebben op je welzijn. Ze kunnen leiden tot stress, slapeloosheid en zelfs gezondheidsklachten. Het is daarom belangrijk om deze zorgen serieus te nemen en er actief mee aan de slag te gaan.

Financiële zorgen rondom pensioen kunnen verschillende oorzaken hebben:

• Onzekerheid over hoeveel pensioen je zult ontvangen
• Twijfel of je voldoende hebt opgebouwd
• Zorgen over stijgende kosten en inflatie
• Onzekerheid over het nieuwe pensioenstelsel
• Angst dat je afhankelijk wordt van anderen
• Onverwachte uitgaven, zoals zorgkosten

De eerste stap in het omgaan met financiële zorgen is om te erkennen dat je je zorgen maakt en deze serieus te nemen. Vermijd de neiging om financiële zorgen te negeren of weg te stoppen. Door er bewust mee aan de slag te gaan, kun je weer grip krijgen op je financiële situatie en je zorgen verminderen.

Stap 1: Zorg voor inzicht in je financiële situatie

Veel financiële zorgen komen voort uit onzekerheid. Door inzicht te krijgen in je financiële situatie, neem je een deel van die onzekerheid weg. Begin met het in kaart brengen van je huidige en toekomstige financiële situatie:

Als je nog moet pensioneren:

• Bekijk op mijnpensioenoverzicht.nl hoeveel pensioen je hebt opgebouwd.
• Maak een overzicht van je overige vermogen en spaargeld.
• Bepaal of je een pensioengat hebt door je verwachte pensioeninkomen te vergelijken met je gewenste inkomen na pensionering.
• Maak een planning: hoeveel jaar heb je nog tot aan je pensioen en wat kun je in die tijd nog doen?

Als je al met pensioen bent:

• Maak een overzicht van al je inkomsten en uitgaven.
• Controleer of je alle toeslagen en regelingen krijgt waar je recht op hebt.
• Breng je vermogen en schulden in kaart.
• Krijg inzicht in onverwachte uitgaven die op je af kunnen komen.

Hoe bereid jij je voor op je pensioen?

Kies de pensioencursus die bij je past

Start de keuzehulp

Stap 2: Maak een realistische begroting

Een goede begroting is de basis voor financiële rust. Door inzicht te hebben in je inkomsten en uitgaven, weet je of je genoeg hebt en waar je eventueel kunt besparen.

Als je nog moet pensioneren:

• Maak een inschatting van je uitgaven na pensionering. Denk aan woonlasten, energie, verzekeringen, boodschappen, zorgkosten, vervoer en vrije tijd.
• Vergelijk dit met je verwachte pensioeninkomen.
• Pas eventueel je huidige uitgavenpatroon aan om meer te kunnen sparen voor later.
• Denk na over je woonlasten: is je huis geschikt voor de oude dag en zijn de kosten behapbaar?

Als je al met pensioen bent:

• Deel je uitgaven in categorieën in: vaste lasten, noodzakelijke uitgaven en niet-noodzakelijke uitgaven.
• Kijk welke uitgaven je kunt verminderen of schrappen.
• Reserveer geld voor onverwachte uitgaven, zoals reparaties of medische kosten.
• Pas je begroting regelmatig aan op basis van veranderende omstandigheden.

Het Nibud heeft handige tools om je te helpen bij het maken van een begroting, zoals het Persoonlijk Budgetadvies en voor gepensioneerden de Pensioenschijf-van-vijf.

“Jarenlang maakte ik me zorgen of ik wel genoeg pensioen zou hebben. Op een gegeven moment ben ik gaan uitrekenen wat ik echt nodig heb. Dat was een openbaring. Het bleek dat ik met wat aanpassingen prima kon rondkomen. Alleen al door het te berekenen, verdwenen veel van mijn zorgen.”

Kees (69), gepensioneerd administratief medewerker

Stap 3: Zoek naar mogelijkheden om je inkomen te verhogen

Als je een tekort verwacht of ervaart, zijn er verschillende manieren om je inkomen te verhogen:

Als je nog moet pensioneren:

• Bouw extra pensioen op via een lijfrente of bankspaarregeling.
• Spaar of beleg extra voor je pensioen.
• Overweeg om langer door te werken of in deeltijd te blijven werken na je pensioenleeftijd.
• Los (een deel van) je hypotheek af om je woonlasten te verlagen.
• Bouw vermogen op via sparen of beleggen.

Als je al met pensioen bent:

• Controleer of je recht hebt op aanvullende inkomensondersteuning, zoals huurtoeslag, zorgtoeslag of bijzondere bijstand.
• Bekijk of je in aanmerking komt voor de AIO (Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen) als je weinig of geen AOW hebt opgebouwd.
• Overweeg om bij te verdienen naast je pensioen, bijvoorbeeld met een kleine bijbaan of freelance werk.
• Kijk of je overwaarde uit je huis kunt halen door te verhuizen of via een verzilverhypotheek.
• Verhuur een kamer of deel van je woning als dat mogelijk is.

Stap 4: Vereenvoudig je financiën en bespaar op kosten

Naast het verhogen van je inkomen, kun je ook je uitgaven verlagen. Hier zijn enkele tips:

Vereenvoudig je financiën:

• Breng het aantal bankrekeningen en verzekeringen terug tot wat je echt nodig hebt.
• Automatiseer betalingen om boetes voor te late betalingen te voorkomen.
• Maak gebruik van digitale tools om je financiën bij te houden, zoals een budgetapp.
• Bewaar belangrijke financiële documenten op een vaste plek en zorg dat een vertrouwenspersoon weet waar deze te vinden zijn.

Bespaar op vaste lasten:

• Vergelijk regelmatig je energiecontract, verzekeringen en abonnementen en stap over als dat voordeliger is.
• Overweeg om te verhuizen naar een kleinere woning of een energiezuiniger huis.
• Deel vervoerskosten door samen te reizen of gebruik te maken van openbaar vervoer met korting voor senioren.
• Kijk kritisch naar je abonnementen en opzeggingen die je niet meer gebruikt.

Bespaar op dagelijkse uitgaven:

• Plan je boodschappen en maak gebruik van aanbiedingen.
• Kook vaker zelf in plaats van kant-en-klaar maaltijden of afhaalmaaltijden te kopen.
• Kijk of je in aanmerking komt voor kortingen voor senioren, bijvoorbeeld bij musea, bioscopen of het openbaar vervoer.
• Ruil spullen of diensten met anderen in plaats van alles nieuw te kopen.

“Toen ik net gepensioneerd was, gaf ik gewoon uit zoals ik altijd deed. Na een paar maanden merkte ik dat ik aan het interen was op mijn spaargeld. Ik ben toen bewuster gaan leven. Niet krampachtig bezuinigen, maar slim omgaan met geld. Ik plan mijn boodschappen, maak gebruik van kortingen en heb overbodige abonnementen opgezegd. Dat geeft veel meer ruimte.”

Marjan (67), gepensioneerd verpleegkundige

Stap 5: Zoek hulp als dat nodig is

Als je financiële zorgen hebt, is het belangrijk om te weten dat je er niet alleen voor staat. Er zijn verschillende instanties en professionals die je kunnen helpen:

Professionele hulp:

• Financieel adviseur: Kan je helpen met het maken van een financieel plan en het vinden van mogelijkheden om je financiële situatie te verbeteren.
• Belastingadviseur: Kan je helpen om gebruik te maken van alle fiscale voordelen en aftrekposten.
• Juridisch loket: Voor gratis juridisch advies over bijvoorbeeld schulden of toeslagen.
• Maatschappelijk werk: Als financiële zorgen leiden tot psychische problemen.

Hulp vanuit de overheid en andere instanties:

• De gemeente: Voor informatie over inkomensondersteuning, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening.
• SVB (Sociale Verzekeringsbank): Voor vragen over AOW, AIO en andere uitkeringen.
• Pensioenfonds of -verzekeraar: Voor vragen over je opgebouwde pensioen en mogelijkheden.
• Wijkteams: Voor hulp bij diverse problemen, waaronder financiële zorgen.

Ondersteuning in je eigen omgeving:

• Familieleden of vrienden: Soms kan een vertrouwd iemand helpen om je financiën op orde te brengen.
• Vrijwilligersorganisaties: Zoals Humanitas of SchuldHulpMaatje, die gratis hulp bieden bij financiële problemen.
• Ouderenbonden: Zoals KBO-PCOB, ANBO of KBO, die vaak belastingspreekuren houden en andere financiële ondersteuning bieden.
• Buurthuizen: Waar soms financiële spreekuren worden gehouden.

Schaam je niet om hulp te vragen. Financiële problemen kunnen iedereen overkomen en hoe eerder je hulp zoekt, hoe gemakkelijker het is om ze op te lossen.

Specifieke situaties en extra ondersteuning

Sommige groepen hebben te maken met specifieke financiële uitdagingen rondom hun pensioen. Hier volgen enkele voorbeelden en de mogelijkheden voor extra ondersteuning:

Lage of onvolledige AOW

Als je niet je hele leven in Nederland hebt gewoond, heb je mogelijk geen volledige AOW opgebouwd. Dit geldt vaak voor mensen met een migratie-achtergrond. In dat geval kun je mogelijk een beroep doen op de AIO (Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen).

De AIO vult je inkomen aan tot het sociaal minimum. Je kunt deze aanvragen bij de SVB. Houd er rekening mee dat hierbij gekeken wordt naar je totale inkomen en vermogen, en ook naar dat van je eventuele partner.

Chronische ziekte of beperking

Als je een chronische ziekte of beperking hebt, kunnen je zorgkosten hoog oplopen. Er zijn verschillende regelingen die je kunnen helpen:

• Zorgtoeslag: Een bijdrage in de kosten van de zorgverzekering.
• Aftrek zorgkosten: Bepaalde zorgkosten kun je aftrekken van de belasting.
• Gemeentelijke regelingen: Zoals een tegemoetkoming in de kosten voor chronisch zieken en gehandicapten.
• Wmo: Voor hulpmiddelen, woningaanpassingen en huishoudelijke hulp.

Alleenstaanden

Als alleenstaande kun je te maken hebben met hogere kosten per persoon, omdat je alle vaste lasten alleen moet dragen. Tegelijkertijd ontvang je als alleenstaande een hogere AOW dan iemand die samenwoont. Er zijn verschillende manieren om als alleenstaande de kosten te drukken:

• Overweeg vormen van gemeenschappelijk wonen, zoals een woongemeenschap voor senioren.
• Kijk of je in aanmerking komt voor de alleenstaandenkorting bij de belasting.
• Deel bepaalde kosten met anderen, bijvoorbeeld door samen te reizen of boodschappen te doen.

Gescheiden

Een scheiding kan grote gevolgen hebben voor je pensioen, zeker als deze plaatsvond na een lang huwelijk. Bij een scheiding wordt het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd in principe gelijk verdeeld, tenzij anders afgesproken. Als je gescheiden bent, is het belangrijk om te weten waar je recht op hebt:

• Verevening van pensioen: Je hebt mogelijk recht op een deel van het pensioen van je ex-partner.
• Bijzonder partnerpensioen: Als je ex-partner overlijdt, heb je onder bepaalde voorwaarden recht op partnerpensioen.
• Alimentatie: Als je alimentatie ontvangt, is het belangrijk om te weten wanneer deze stopt en hoe je dit opvangt.

Laat je goed informeren over je rechten en plichten na een scheiding, bijvoorbeeld bij het Juridisch Loket of een advocaat.

Mentaal omgaan met financiële zorgen

Financiële zorgen kunnen een grote impact hebben op je mentale welzijn. Hier zijn enkele tips om er mentaal mee om te gaan:

• Praat erover: Deel je zorgen met mensen die je vertrouwt. Soms helpt het al om je zorgen uit te spreken.
• Focus op wat je kunt beïnvloeden: Richt je energie op de dingen waar je invloed op hebt, zoals je uitgavenpatroon, in plaats van op zaken waar je geen controle over hebt, zoals de economie.
• Zoek steun: Als financiële zorgen leiden tot depressieve gevoelens of angst, zoek dan professionele hulp bij je huisarts of een psycholoog.
• Vier kleine successen: Elke stap in de goede richting is er één. Beloon jezelf als je een financieel doel hebt bereikt.
• Werk aan vertrouwen: Door actief aan je financiële situatie te werken, bouw je vertrouwen op in je eigen kunnen.

Bedenk dat je niet de enige bent met financiële zorgen. Veel mensen worstelen hiermee, zeker in tijden van economische onzekerheid.

Van zorgen naar actie

Financiële zorgen rondom pensioen zijn begrijpelijk, maar hoeven niet te overheersen. Door inzicht te krijgen in je financiële situatie, een realistische begroting te maken, mogelijkheden te zoeken om je inkomen te verhogen, te besparen op kosten en indien nodig hulp te zoeken, kun je stappen zetten naar meer financiële rust.

Onthoud dat je er niet alleen voor staat. Er zijn veel instanties en professionals die je kunnen helpen. Schroom niet om hulp te vragen als je die nodig hebt.

Door actie te ondernemen, kun je je zorgen verminderen en met meer vertrouwen naar je financiële toekomst kijken. En dat is precies wat je verdient: een zorgeloze oude dag.

Wil je meer leren over hoe je financieel goed voorbereid kunt zijn op je pensioen? Overweeg dan een pensioencursus te volgen. Via onze keuzehulp vind je eenvoudig de cursus die het beste bij jou past.